Drewniany kościół Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Karpaczu – popularnie zwany świątynią Wang – jest ewenementem na skalę europejską. I to z wielu powodów – wieku, nietypowej konstrukcji, miejsca pochodzenia, liczby odwiedzających turystów. Nie sposób także zapomnieć o ludziach, instytucjach i firmach, dokładających starań, aby ocalić i zachować dla następnych pokoleń ten wspaniały zabytek.

Cudze chwalimy
Zabytkowe obiekty drewniane, nawet mimo swojej wielowiekowej historii, są zwykle mniej znane od tych murowanych. Często ich popularność ogranicza się do wąskiego kręgu pasjonatów. W przypadku świątyni Wang jest inaczej – pod względem liczby odwiedzających (rocznie ponad 100 tys. osób) zajmuje na Dolnym Śląsku drugie miejsce, zaraz po wrocławskim rynku.
Budynek ma konstrukcję słupowo-szkieletową, charakterystyczną dla skandynawskiego drewnianego budownictwa sakralnego. Wykonano ją bez użycia gwoździ, jedynie za pomocą drewnianych złączy ciesielskich. Na zewnątrz uwagę przyciągają ozdobne rozety i przede wszystkim szczyty dachów ozdobione sterczynami w kształcie smoczych paszcz. W środku zachwycają oryginalne zdobienia i rzeźby na portalach i kapitelach kolumn, które łączą w sobie motywy chrześcijańskie z nordyckimi.

Łatwiej zapobiegać...
Firma Remmers opracowała i od kilku lat realizuje w praktyce technologię konserwacji obiektu w Karpaczu.

Trzeba chylić czoła przed budowniczymi kościoła, którzy potrafili drewno - materiał stosunkowo łatwo poddający się korozji biologicznej -zabezpieczyć tak, żeby przetrwał przez niemal 700 lat – mówi Tomasz Szymański doradca techniczny Remmersa. 

Rzeczywiście większość prowadzonych dziś na obiekcie prac ma charakter jedynie pielęgnacyjny i zabezpieczający. Najbardziej przydatna do ochrony drewna przed warunkami atmosferycznymi okazała się lazura Aidol HK-Lasur. Ze względu na prosty sposób oddziaływania wykorzystano ją na połaci dachu, przy ozdobnych rozetach i maszkaronach oraz na budynku administracji. Oprócz ochrony przed grzybami i porostami zabezpiecza drewno przed wietrzeniem powierzchniowym (uszkadzanie ligniny drewna przez promieniowanie UV). Preparat nie pozostawia na powierzchni żadnego filmu, więc z upływem czasu nie będzie się łuszczył i odpadał. Przy kolejnych renowacjach za kilkanaście lat wystarczy po oczyszczeniu na starą, zneutralizowaną przez warunki atmosferyczne warstwę, nałożyć powierzchniowo kolejną powłokę.

... niż leczyć
Niektóre z prac miały charakter interwencyjny. Mocno zwietrzałe i zniszczone okazały się dekoracyjne rozety, rzeźbione smoki i maszkarony. Konieczne było odtworzenie ich kształtu i struktury.

Największym wyzwaniem jest znalezienie sposobu na zachowanie oryginalnego materiału. Między innymi dlatego nasze środki stosowane przy renowacji są w 100% odwracalne – opowiada pan Tomasz.
W tym przypadku wykorzystane zostały środki do wzmacniania drewna Epoxi-Holzverfestigung i Epoxi-Holzersatzmasse oraz ponownie lazura Aidol HK-Lasur. Na odnowionych elementach widać już barwę, która zostanie nadana całej świątyni. Kolorystykę wybrali sami członkowie parafii, oczywiście z zakresu barw dopuszczonych przez konserwatora zabytków.

W dobrym kierunku
Jeszcze w tym roku planowane jest zakończenie prac oczyszczających i zabezpieczających kościół wewnątrz. Więźbę dachu profilaktycznie pokryto środkiem Multi GS, zwalczającym insekty żerujące w drewnie. Kolejne prace obejmą impregnację konstrukcji (Adolit BQ 1) oraz odświeżenie i zabezpieczenie boazerii oraz podłogi (bezbarwny Aidol Hartwachs-Öl). Ostatnią częścią zaplanowanych pierwotnie działań będzie zajęcie się elewacją kościoła.

Świątynia Wang jest z wielu względów obiektem wyjątkowym – kończy rozmowę Pan Tomasz - Warto traktować go z najwyższą uwagą i staraniem, aby pozostawić go następnym pokoleniom w jak najbardziej wiernej postaci.

Zastosowania w skrócie:

Na zewnątrz obiektu, do pielęgnacji i zabezpieczenia obiektów drewnianych na terenie przykościelnym  zastosowano

Aidol HK Lasur [nr art. 2250] 

We wnętrzach świątynii użyto:

Adolit BQ 1 (20)  [nr art.: 2180]

Epoxi Holzverfestigung [nr. art.: 3161]

Aidol Hartwachs – Öl [nr. art.: 0695]

Na dachu kościoła zastosowano:

Aidol Hartwachs – Polish [nr art.: 0687]

oraz Coll Express PU [nr art.: 1571]

Aidol HK Lasur [nr art. 2250] 

Grünbelag Entferner  [nr art. 0676]


ŚWIĄTYNIA WANG
Kościół zbudowany pierwotnie w południowej Norwegi na przełomie XII i XIII w. ocalił przed zniszczeniem norweski malarz i profesor drezdeńskiej akademii sztuk pięknych, Jan Krystian Dahl. Pozyskał on pomoc króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV, który zakupił przeznaczoną do rozbiórki świątynię. Jednak zamiast do królewskiego muzeum w Berlinie, za sprawą dolnośląskich arystokratów (hrabiny Fryderyki von Reden oraz hrabiego Christiana Leopolda von Schaffgotscha), kościół trafił na obecne miejsce. Od 1844 roku służy lokalnej społeczności ewangelickiej i szybko stał się jedną z największych atrakcji turystycznych Karkonoszy. Wang w Karpaczu to jeden z dwóch zachowanych (poza Norwegią) takich kościołów w Europie.